TRUNG THU XUẤT HIỆN TỪ KHI NÀO? (Phần 1)

0
50

Tết Trung Thu theo Âm lịch là ngày Rằm tháng 8 hằng năm, còn được gọi là Tết trông Trăng hay Tết Đoàn viên. Trung thu là dịp để mọi người được cùng nhau sum họp và duy trì những phong tục đậm đà bản sắc Việt như bày cỗ trông trăng, rước đèn. Tuy nhiên, không phải ai cũng thực sự hiểu nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Tết này.

Ngoài Việt Nam ra thì Tết Trung thu là lễ hội tại các quốc gia láng giềng như Trung Hoa, Đài Loan, Nhật Bản, Triều Tiên, ngày này một số quốc gia coi như ngày nghỉ lễ, sum họp với gia đình.
bang_chung_cho_thay_tet_trung_thu_viet_nam_khac_han_trung_quoc__4

Sự tích xung quanh Tết Trung thu

Tết Trung thu có nguồn gốc từ rất lâu đời. Tuy nhiên, đến bây giờ, người đời vẫn chưa xác minh rõ ràng được Tết Trung thu bắt nguồn từ văn minh lúa nước của Việt Nam hay tiếp nhận từ văn hóa Trung Hoa.
Có ba truyền thuyết chính được người ta biết đến nhiều nhất để nói về nguồn gốc và ý nghĩa lễ hội Trung Thu là vua Đường Minh Hoàng với khúc Nghê Thường Vũ Y, Hằng Nga và Hậu Nghệ và Sự tích về chú Cuội của Việt Nam.

Chuyện xưa kể rằng vua Đường Minh Hoàng (713-741 Tây Lịch) dạo chơi vườn Ngự Uyển vào đêm rằm tháng tám âm lịch. Trong đêm Trung Thu, trăng rất tròn và trong sáng. Đang thưởng thức cảnh đẹp thì gặp đạo sĩ La Công Viễn còn được gọi là Diệp Pháp Thiện. Đạo sĩ có phép tiên đưa nhà vua lên cung trăng. Ở đấy, cảnh trí lại càng đẹp hơn. Nhà vua hân hoan thưởng thức cảnh tiên và du dương với âm thanh ánh sáng huyền diệu cùng các nàng tiên tha thướt trong những xiêm y đủ màu xinh tươi múa hát.

Về tới hoàng cung, nhà vua còn vấn vương cảnh tiên nên đã cho chế ra khúc Nghê Thường Vũ Y và cứ đến đêm Rằm tháng 8 lại ra lệnh cho dân gian tổ chức rước đèn và bày tiệc ăn mừng múa hát khúc Nghê Thường Vũ Y. Kể từ đó, việc tổ chức rước đèn và bày tiệc trong ngày Rằm tháng 8 đã trở thành phong tục của dân gian.

Nguồn gốc và ý nghĩa của Tết trung thu
Sự tích Tết Trung thu ở Trung Quốc liên quan đến truyền thuyết vua Đường Minh Hoàng lên cung trăng

Ngoài câu chuyện vua Minh Hoàng, sự tích Hằng Nga – Hậu Nghệ cũng được người đời kể lại cho con cháu khi được hỏi nguồn gốc và ý nghĩa lễ hội TrungThu thì được truyền lại như sau: Ngày xưa trên trời cùng xuất hiện 10 ông mặt trời cùng chiếu sáng làm đất nóng đến bốc khói, biển hồ khô cạn, người dân cũng không thể sống nổi. Lúc đó, có một người anh hùng tên là Hậu Nghệ đã trèo lên một đỉnh núi cao, giương nỏ thần bắn rụng chín ông mặt trời, cứu sống muôn loài.

Hậu Nghệ có một người vợ xinh đẹp, tốt bụng, tên là Hằng Nga. Viên thuốc bất tử, thành tiên được Vương mẫu ban cho chàng nhưng vì thương vợ hiền nên Hậu Nghệ giao cho Hằng Nga cất giữ. Không ngờ học trò của Hậu Nghệ là Bồng Mông rắp tâm chiếm lấy. Trong lúc nguy cấp, Hằng Nga đành uống viên thuốc bất tử. Nhưng do nàng còn nhớ chồng, nên chỉ bay đến mặt trăng là nơi gần với nhân gian nhất rồi trở thành tiên. Cứ mỗi năm một lần, vào ngày rằm tháng 8, hai người được đoàn viên trong niềm hân hoan hạnh phúc. Chính vì thế mà mặt trăng luôn thật tròn và thật sáng vào ngày này như đê nói đến niềm vui, sự hân hoan khi được gặp mặt của con người.

Nguồn gốc và ý nghĩa của Tết trung thu
Hằng Nga và Hậu Nghệ
Tuy nhiên, ở Việt Nam lại có truyền thuyết về chị Hằng – chú Cuội kể rằng, ngày xưa, trên trời có một nàng tiên nữ tên là Hằng Nga, nàng rất xinh đẹp và chăm chỉ cai quản cả một vầng trăng sáng lung linh.

Một hôm, Ngọc Hoàng tổ chức cuộc thi “Làm bánh ngày rằm” vào ngày Rằm tháng 8 – là ngày mà trăng tròn và sáng nhất trong năm, người nào làm được loại bánh ngon nhất, đẹp nhất và lạ mắt nhất sẽ được trọng thưởng bất kỳ điều gì mình muốn. Khi xuống trần gian để tham khảo cách làm bánh, nàng gặp được “Cuội” – một chàng trai chuyên gia nói dóc.

Ngoài tài “nói dóc”, Cuội rất giỏi nấu nướng, cậu thường tự tay làm bánh cho bọn trẻ trong làng ăn nên các bé rất yêu quý Cuội. Hằng Nga biết vậy rất vui mừng và ngỏ ý nhờ Cuội cùng nàng làm ra loại bánh mới. Những chiếc bánh ra lò thơm phưng phức, các em nhỏ ăn vào đều khen rất ngon. Đã đến thời hạn trở về thiên đình, Hằng Nga đem những chiếc bánh chưa đặt tên thật ngon lên thiên đình dự thi.

Nguồn gốc và ý nghĩa của Tết trung thu
Tết Trung thu ở Việt Nam thường gắn liền với sự tích chú Cuội

Nhưng chàng Cuội vì lưu luyến không muốn rời xa nàng, nên đã nắm chặt lấy tay nàng và thật kì lạ, có một sức mạnh siêu nhiên nào đó đã kéo chàng cùng cây đa đầu làng lên cung trăng. Leo lên cây đa chàng có thể nhìn thấy bọn trẻ đang vui đùa dưới trần gian. Có đôi lúc nhớ nhà, nhớ các em, Cuội chỉ biết ngồi khóc và buồn bã. Về phần Hằng Nga, món bánh độc đáo của nàng đã giành giải nhất và được Ngọc Hoàng đặt tên là “bánh Trung Thu” và ban cho nàng một điều ước.

Nàng ước rằng mỗi năm đến dịp ngày Rằm tháng 8 sẽ được cùng Cuội xuống trần gian để ban phát niềm vui và vui chơi cùng các em nhỏ. Điều ước được chấp nhận và Ngọc Hoàng đặt tên cho ngày Rằm tháng 8 là “Tết Trung Thu” – dịp tết vui chơi của các em nhỏ.

nguon-goc-tet-trung-thu-o-viet-nam-1 Lễ hội Trung Thu có ý nghĩa như thế nào?

Ở Việt Nam, tết Trung Thu là dịp cha mẹ con cái quây quần bên nhau, gia đình cùng sum họp con cái càng hiểu được sự hy sinh, sự chăm sóc vất vả của cha mẹ, vì thế gắn bó tình cảm gia đình hơn.

Dịp tết Trung Thu, các gia đình thường chuẩn bị mâm cỗ cúng tổ tiên, gia nhân gồm bánh trung thu, mâm ngũ quả, trà, rượu và một số món ăn bày trên bàn thở để tỏ lòng biết ơn tổ tiên. Trung Thu cũng là dịp để con cái báo hiếu cha mẹ, dịp để con người thể hiện sự biết ơn tới ân nhân, người ta thường mua bánh trung thu kèm với trà ngon hay rượu để làm quà biếu tặng trung thu cho ông bà, cha mẹ, bạn bè và người thân.

y-nghia-trung-thu--223
Bánh trung thu truyền thống

Tết trung thu diễn ra vào ngày 15 của tháng 8 theo Âm lịch và đã có từ ngàn năm nay. Đây là thời gian mặt trăng tròn nhất và sáng nhất, đây cũng là thời gian người châu Á thu hoạch xong mùa vụ và bắt đầu tổ chức những lễ hội mà tiêu biểu trong đó là Lễ hội trăng rằm. Món ăn được người Á Đông lưu tâm nhất trong mùa lễ hội này đó là bánh Trung thu, với rất nhiều hương vị khác nhau và thường được thưởng thức với trà, thường là trà đặc.

Xưa đến nay, người Việt vẫn luôn cho rằng có mối liên hệ giữa cuội đời và vầng trăng. Trăng tròn và trăng khuyết, niềm vui nỗi buồn, sự đoàn tụ, sum họp hay chia tay. Cũng từ đó trăng tròn là biểu tượng của sum họp và Tết trung thu cũng được gọi là Tết đoàn viên.
1297317606595-ORIGINAL-9626-1379039926

Theo phong tục người Việt chúng ta, trong dịp Tết Trung thu này người ta làm cỗ cúng gia tiên và bày bánh trái ra sân cúng mặt trăng.
Nguồn gốc và ý nghĩa của Tết trung thu
Mâm cỗ Trung thu

Nhân dịp Tết này, người lớn thì uống rượu, thưởng trăng, và hát trống quân; trẻ em thì rước đèn, đi xem múa lân, ca hát các bài hát Trung thu, và vui hưởng bánh kẹo cùng các thứ trái cây do cha mẹ bày ở ngoài sân trong đêm Trung thu dưới hình thức một mâm cỗ. Theo tục lệ, việc trẻ con thưởng thức bánh kẹo trái cây trong đêm Trung thu này được gọi là “phá cỗ”.

Cỗ mừng trung thu gồm bánh trung thu, kẹo, mía, bưởi, và các thứ hoa quả khác nữa. Đây là dịp để con cái hiểu được sự săn sóc quí mến của cha mẹ đối với mình một cách cụ thể. Vì thế, tình yêu gia đình lại càng khắng khít thêm. Thật là dịp tốt để con cháu tỏ lòng biết ơn ông bà cha mẹ và để người đời tỏ lòng săn sóc lẫn nhau.
mam-co-trung-thu-y-nghia

Dần dần, tết Trung Thu hướng tới trẻ em nhiều hơn, được coi như một ngày tết cho trẻ em, trẻ em trong những ngày này sẽ được bố mẹ sắm cho đèn ông sao, đèn lồng, mặt nạ,… các thứ đồ chơi đặc biệt chỉ có dịp trung thu mới có. Bọn trẻ trong làng rủ nhau đi rước đèn ông sao, vừa đi vừa hát ” Tùng rinh rinh tùng tùng tùng rinh rinh, đây ánh sao vui chiếu xa non ngàn,…”. Cùng với đó là tục lệ “phá cỗ” cho trẻ em, trẻ em dịp này sẽ được bố mẹ cho ăn bánh kẹo thả ga.

Tết Trung Thu là tết của tình thân, ngày nay những giá trị truyền thống của tết trung thu đã bị mai một phần nào do sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại. Vì vậy mỗi chúng ta cần ý thức gìn giữ những nét văn hoá cổ truyền từ bao đời nay của cha ông ta, cần hiểu rõ nguồn gốc và ý nghĩa lễ hội Trung Thu  đoàn viên của ngày tết này để tránh bị những xu thế hiện đại làm phai nhạt đi giá trị đó.

NO COMMENTS